Po wtorkowych wyborach połówkowych w USA Partia Demokratyczna przejmie kontrolę nad obiema izbami Kongresu. Dla Ukrainy to szansa na odbudowę amerykańskiego wsparcia, ale też nowe niewiadome: część zwolenników Kijowa wśród republikanów straciła mandaty, a Donald Trump może w najbliższych tygodniach naciskać na szybkie porozumienie z Rosją.

Amerykańska pomoc stopniała do strużki

Od rosyjskiej inwazji na pełną skalę w 2022 r. do końca 2024 r. pomoc finansowa i wojskowa USA dla Ukrainy sięgnęła niemal 200 mld dolarów. Od 2025 r. wsparcie wyraźnie zmalało. Między październikiem 2025 r. a marcem Kijów otrzymał zaledwie 8,2 mld dolarów pomocy wojskowej, i to w ramach „starych” kontraktów z czasów prezydentury Joe Bidena. Realizacja tych umów kosztować będzie jeszcze około 13 mld dolarów.

Większość ciężaru finansowego przejęła Europa. Według niemieckiego think tanku Kiel Institute w samym 2025 r. przekazała 83 mld dolarów. Mimo to blisko jedna trzecia uzbrojenia nadal pochodzi od amerykańskich firm.

Wynik wyborów nie robi jednak wrażenia na wszystkich Ukraińcach. Kyrylo, 37-letni technik dronów, który leczy się w kijowskim szpitalu po trafieniu w jego schron rosyjską bombą szybującą, przekonuje, że Ukraina nauczyła się nie polegać na Ameryce. Jego zdaniem dziś na ukraińskie drony chętnych jest cały świat.

Czego Kijów może się spodziewać od demokratów

Demokraci zapowiadają dokładne przyjrzenie się powiązaniom Trumpa z Rosją oraz szerokie śledztwa w sprawie domniemanej korupcji w jego rodzinie. Od 3 stycznia, gdy obejmą władzę w Kongresie, mają być gotowi do wzywania świadków i żądania dokumentów administracji, także tych dotyczących Ukrainy.

Prezydent Wołodymyr Zełenski ocenił, że Ukraina ma poparcie obu partii, i podziękował zarówno republikanom, jak i demokratom. Politolog Wołodymyr Fesenko z kijowskiego ośrodka Penta uważa, że „pozycja Ukrainy może się wzmocnić”. Dodaje jednak, że Kijów musi utrzymać poparcie ponad podziałami.

Kłopoty po stronie Kijowa

Zdobycie większego wsparcia w Kongresie nie będzie łatwe. Mandat stracił Brian Fitzpatrick z Pensylwanii, współprzewodniczący Ukraińskiej Grupy w Kongresie i jeden z najwierniejszych sojuszników Kijowa. Do proukraińskich republikanów należą też Don Bacon z Nebraski oraz Mike Lawler z Nowego Jorku, który głosował za ustawą o wsparciu Ukrainy.

Ukraina nie ma ponadto ambasadora w Waszyngtonie. Olha Stefanyszyna została odwołana w sierpniu w trakcie postępowania w sprawie „nielegalnego wzbogacenia”. To ambasador utrzymuje kontakty z Kongresem i organizuje wizyty parlamentarzystów w Ukrainie, dlatego Fesenko uważa obsadzenie tego stanowiska za pierwszy krok.

• Ryzyko impeachmentu: analitycy ostrzegają, że kolejna procedura wokół Trumpa z Ukrainą w tle byłaby dla Kijowa niekorzystna. Pierwszy impeachment z 2019 r. dotyczył nacisków na Kijów w sprawie Bidenów i ukształtował, zdaniem Fesenki, trwale negatywny stosunek Trumpa do Ukrainy.
• Presja na pokój: kijowski analityk Ihor Tyszkewycz spodziewa się, że przed zmianą układu w Kongresie Trump będzie naciskał na szybkie zawieszenie broni lub zamrożenie wojny. Według niego najbliższe dwa miesiące będą dla Ukrainy trudne.
• Wątek korupcyjny: nowy Kongres stanie przed dylematem między politycznym przekonaniem, by dalej wspierać Ukrainę, a koniecznością rozwiania podejrzeń o korupcję wśród ukraińskich elit i defraudację amerykańskiej pomocy.

Reakcje Moskwy i znaczenie dla Polski

Rosyjscy komentatorzy zakładają, że demokraci będą utrudniać Trumpowi dialog z Moskwą, domagać się powrotu bezpośredniej pomocy wojskowej i proponować nowe sankcje. Rosyjskie MSZ przekonuje, że polityka zagraniczna Moskwy nie zależy od wahań nastrojów politycznych w innych krajach. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow wyraził nadzieję, że Trump będzie kontynuował swoje „pokojowe wysiłki”.

Dla polskich czytelników to wątek ważny przede wszystkim pośrednio. Polska graniczy z Ukrainą i od lat należy do państw, które wspierają ją politycznie i logistycznie, więc kierunek polityki USA wpływa na bezpieczeństwo całego regionu. Europa, w tym państwa UE, już teraz dźwiga większość kosztów pomocy finansowej. Ewentualny powrót amerykańskich środków mógłby ten ciężar nieco rozłożyć, ale na razie żadne konkretne decyzje nie zapadły, a nowy Kongres zacznie pracę dopiero w styczniu.

Źródło: Al Jazeera – „Democrats’ congressional win could strengthen Ukraine’s hand against Russia”