Amerykańska agencja FDA może wkrótce dopuścić psychodeliki, takie jak psylocybina, do leczenia zaburzeń psychicznych. Część badaczy i samych pacjentów przypomina jednak, że mniejszość osób po takiej terapii mierzy się z długotrwałymi kłopotami. Ich zdaniem opieka po zabiegu dostaje dziś za mało uwagi.
Ulga w depresji, a potem lęk
Kobieta, która poprosiła o podpisanie jej jako Sin, wzięła udział w badaniu klinicznym w Londynie. Testowano w nim wziewny psychodelik 5-MeO-DMT jako lek na depresję lekooporną. Sama sesja, jak opowiada, była tak odrealniona, że żadne wcześniejsze wyjaśnienia nie mogły jej przygotować na to doświadczenie. Chwilę po wyjściu z kliniki jechała już metrem w godzinach szczytu.
Przez kolejne miesiące czuła się emocjonalnie „odsłonięta”. Wieloletnia depresja zaczęła ustępować, ale pojawiły się silny lęk i ataki paniki. W pewnym momencie zastanawiała się, czy udział w badaniu był błędem. Dziś docenia efekt terapii, ale przyznaje, że nie była gotowa na wielomiesięczny, czasem bardzo trudny powrót do równowagi.
Jeszcze poważniejsza była historia męża Laury Zam. Mężczyzna był w remisji raka trzustki, gdy oboje wzięli udział w badaniu z MDMA dla osób po chorobie nowotworowej i ich opiekunów. Początkowo był szczęśliwy, ale potem przestał spać i nie mógł powstrzymać natrętnych myśli oraz zamartwiania się. W ciągu pół roku pięć razy trafiał do szpitala z powodu myśli samobójczych. Według żony lekarze nie wiedzieli dość o psychodelikach, by ocenić ich rolę i zaproponować pomoc. Odpowiednie wsparcie udało się znaleźć dopiero po latach, a mężczyzna nadal choruje, choć powoli wraca do zdrowia.
„Bezpieczna sesja” to nie wszystko
Takie przypadki opisuje Pedram Dara, który sam przeszedł trudny okres po terapii MDMA w badaniu w Kanadzie. Założył inicjatywę Psychedelic Lived Experiences, prowadzoną przez pacjentów, z grupą wsparcia i konferencją o tym, co dzieje się z ludźmi po przyjęciu tych substancji. Jego przesłanie jest jasne: „bezpieczna sesja nie oznacza bezpiecznego wyniku” (Pedram Dara). Podkreśla też, że rzadko jest to wybór między cudownym lekiem a całkowitą szkodą.
Roman Palitsky, psycholog badawczy z Emory University School of Medicine, mówi, że z takimi historiami spotyka się wiele razy w tygodniu. Zaznacza jednocześnie, że terapie te mogą być bardzo skuteczne, a mówienie o działaniach niepożądanych nie przeczy ich skuteczności.
Luki w badaniach
Badania kliniczne rejestrują zdarzenia niepożądane. Do poważnych należą myśli samobójcze, przedłużone epizody psychotyczne i stany wymagające hospitalizacji. Jeden z dużych przeglądów wskazuje, że w badaniach zdarzają się one rzadko, ale bywają niedoraportowane. Według Palitsky’ego uczestników obserwuje się zbyt krótko, a pełne spektrum problemów nie jest uchwycone. Chodzi o lęk, poczucie oderwania od siebie i kryzysy egzystencjalne. Jego zespół prowadzi badanie, w którym przez rok śledzi osoby z takimi trudnościami.
Jules Evans, szef organizacji Challenging Psychedelic Experiences Project, zwraca uwagę, że nawet osoby legalnie oferujące terapie psychodeliczne często nie wiedzą, że kłopoty mogą pojawić się po tygodniach, miesiącach, a nawet latach. Nie ma jeszcze metod leczenia takich stanów o potwierdzonej skuteczności, ale według Evansa pomaga psychoterapia.
Co to oznacza w Polsce
Decyzje FDA dotyczą rynku amerykańskiego i nie oznaczają automatycznie dostępności takich terapii w Polsce czy w Unii Europejskiej. W Europie leki muszą przejść osobną ocenę Europejskiej Agencji Leków i krajowe procedury. O ile wiadomo, terapie psychodeliczne nie są u nas rutynową opcją leczenia, a substancje takie jak psylocybina czy MDMA pozostają w większości nielegalne poza badaniami klinicznymi.
Dla czytelników płyną z tego dwa wnioski. Po pierwsze, nawet jeśli takie leczenie trafi kiedyś do europejskich gabinetów, ważne będzie nie tylko przygotowanie i sama sesja, ale też dłuższa opieka po niej. Po drugie, osoby, które sięgają po psychodeliki na własną rękę, nie mają tej siatki bezpieczeństwa. Jeśli po takim doświadczeniu pojawiają się bezsenność, natrętne myśli, silny lęk czy myśli samobójcze, warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub psychoterapeutą i uczciwie powiedzieć, co się wydarzyło.
Źródło: NPR – „For some patients, psychedelic treatment brings new troubles in its aftermath”
